Een heldere uitleg over EMDR, en wanneer het voor jou een uitkomst kan zijn.
Sommige herinneringen blijven, ook jaren later, voelen alsof ze gisteren gebeurd zijn. EMDR is een therapievorm die helpt om zulke vastgelopen herinneringen alsnog te verwerken. In deze blog leggen we uit wat EMDR is, hoe een sessie verloopt en voor wie het kan helpen.
Wat is EMDR?
EMDR staat voor Eye Movement Desensitization and Reprocessing. De methode werd eind jaren tachtig ontwikkeld door de Amerikaanse psychologe Francine Shapiro, oorspronkelijk voor de behandeling van schokkende of ingrijpende ervaringen.
EMDR is een methodiek die helpt om onverwerkte, pijnlijke herinneringen te verwerken. Het is inmiddels een van de best onderzochte behandelingen voor traumagerelateerde klachten. Ook de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) beveelt EMDR aan bij posttraumatische stressstoornis (PTSS), naast traumagerichte cognitieve gedragstherapie.
Belangrijk om te weten: de vraag is niet in de eerste plaats “is dit een trauma?”, maar “ligt er een onverwerkte, pijnlijke herinnering aan de basis van de klacht?”. Daardoor wordt EMDR vandaag breder ingezet dan alleen bij trauma.
Wanneer loopt verwerking vast?
Na een heftige gebeurtenis verwerkt ons brein normaal gezien vanzelf wat er gebeurd is. De herinnering krijgt een plek: je weet nog wat er gebeurde, maar het voelt niet meer alsof het nu gebeurt.
Soms lukt dat niet. De herinnering blijft dan als het ware “onverwerkt” opgeslagen, met de beelden, gevoelens en lichamelijke sensaties van toen. Een geur, geluid of situatie kan die herinnering plots weer activeren. Dat kan zich uiten in:
- herbelevingen en nachtmerries
- concentratieproblemen en verhoogde waakzaamheid (altijd “aan” staan)
- het vermijden van bepaalde plekken, mensen of situaties
- somberheid, schuld- of schaamtegevoelens
- negatieve overtuigingen over jezelf, zoals “ik ben niet veilig” of “ik schiet tekort”
Niet elke klacht heeft één duidelijke oorzaak. Maar wanneer er wel een herinnering aan de basis ligt, kan EMDR helpen om de verwerking weer op gang te brengen.
Hoe ziet een behandeling eruit?
EMDR begint niet meteen met de herinnering zelf. Eerst brengt de therapeut samen met jou je klachten en voorgeschiedenis in kaart. Je bespreekt welke herinnering(en) je wilt behandelen en leert hoe je jezelf kunt kalmeren als het even te veel wordt.
Tijdens de eigenlijke verwerking vraagt de therapeut je terug te denken aan de nare gebeurtenis: het beeld dat het meest naar voren komt, de gedachten en gevoelens die erbij horen, en wat je in je lichaam voelt. Terwijl je de herinnering vasthoudt, wordt er een bilaterale stimulus toegevoegd. Meestal volg je met je ogen de hand van de therapeut die heen en weer beweegt. Soms gebeurt dit met afwisselende tikjes of geluiden via een koptelefoon.
Dit gebeurt in korte reeksen, “sets” genoemd. Na elke set vraagt de therapeut kort wat er bij je opkomt, en daar ga je mee verder. Je hoeft niet alles in detail te vertellen, en je kunt op elk moment stoppen.
Gaandeweg wordt de herinnering minder levendig en minder beladen. Vaak verandert ook hoe je over jezelf denkt: van “ik was machteloos” naar bijvoorbeeld “ik heb het overleefd”.
Waarom werkt het?
De meest gangbare verklaring is de werkgeheugentheorie. Ons werkgeheugen kan maar een beperkte hoeveelheid informatie tegelijk aan. Wanneer je een pijnlijke herinnering ophaalt én tegelijk een afleidende prikkel volgt, moeten beide taken die capaciteit delen. Daardoor wordt de herinnering minder scherp en minder emotioneel beleefd. Zo wordt ze ook in die afgezwakte vorm opnieuw opgeslagen.
Het resultaat: de gebeurtenis is niet vergeten, maar je kunt eraan terugdenken zonder dat ze je overspoelt.
Voor wie is EMDR?
EMDR wordt vooral ingezet bij klachten na schokkende ervaringen, zoals een ongeval, geweld, verlies, een medische ingreep of oorlog en vlucht. Daarnaast kan het helpen bij onder meer:
- angstklachten en fobieën
- een negatief zelfbeeld
- chronische pijn
- verslavingsproblematiek
Of EMDR voor jou geschikt is, bespreek je altijd eerst met je therapeut.
EMDR vervangt geen gesprek over wat er gebeurd is. Het is wel een methode om vastgelopen verwerking weer op gang te brengen, zodat een pijnlijke herinnering een plek kan krijgen.
EMDR bij Liyoura
Bij Liyoura biedt Rabia Gercek EMDR aan. Rabia is klinisch psycholoog en systeemtherapeut. Ze combineert EMDR met aandacht voor de context waarin je leeft: je familie, je relaties en je culturele achtergrond.
Herken je jezelf in dit verhaal of heb je vragen over EMDR? Neem gerust contact met ons op voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek.